Home About us Products Services Contact us Bookmark
:: wikimiki.org ::
Polska Wspólnota Narodowa

Polska Wspólnota Narodowa

Polska Wspólnota Narodowa - partia polityczna o charakterze nacjonalistycznym. Powstała w roku 1990 z Polskiego Związku Wspólnoty Narodowej. Od początku przewodniczącym jest Bolesław Tejkowski, jeden z przywódców Pażdziernika 56 w Krakowie. Partia ta używała w latach 1993-1996 dwuczłonowej nazwy PWN-PSN. Partia o orientacji nacjonalistycznej, przeciwna UE oraz NATO, o silnych akcentach antyklerykalnych, opowiada się za niezależnością polityczno-gospodarczą od UE, NATO i USA. PWN opowiada się za ścisłą współpracą z krajami słowiańskimi, a zwłaszcza Rosją. PWN wchodzi do międzynarodowej struktury Sobór Wszechsłowiański (szefową sekcji polskiej jest Barbara Krygier). PWN w latach 1998 - 2005 wydawał miesięcznik Wspólnota w nakładzie 10 000 egzemplarzy. Przez przeciwników politycznych jest oskarżana o antysemityzm i rasizm. Wraz z Polskim Stronnictwem Narodowym wchodzi w skład powstałej w 2004 roku koalicji ugrupowań nacjonalistycznych - Polski Komitet Narodowy. Ich celem jest start w wyborach do Sejmu RP. Zobacz też: nacjonalizm rasizm szowinizm faszyzm antysemityzm

Zewnętrzne linki


- http://www.pwn.waw.pl Kategoria:Polskie partie i ugrupowania

Partia polityczna

Partia polityczna ("partia" od łac. pars 'część') - organizacja społeczna o określonym programie politycznym, mająca na celu jego realizację poprzez zdobycie i sprawowanie władzy lub wywieranie na nią wpływu. Partie polityczne są organizacjami o charakterze członkowskim (są korporacjami) i dlatego są zaliczane do organizacji społecznych, podobnie jak stowarzyszenia, czy związki zawodowe. Jednak partii politycznych nie zalicza się na ogół do organizacji pozarządowych, do których z kolei należą przede wszystkim stowarzyszenia i fundacje. Powodem niewłączania partii politycznych do organizacji pozarządowych jest zbyt bezpośrednie powiązanie tych pierwszych z władzą publiczną: partie są często wręcz governmental organisations - organizacjami "rządowymi".

Rodzaje partii politycznych

Podział ze względu na strukturę organizacyjną:
- partie masowe - skupiające dużą liczbę osób, z której wyłaniają się elity partyjne (częściej spotykana forma wśród partii lewicowych)
- partie kadrowe - o nielicznej grupie wyspecjalizowanych członków (częściej partie prawicowe)
- partie komitetowe - pełniące rolę komitetu wyborczego (klasyczne przykłady to amerykańskie partie: Demokratyczna i Republikańska; w Polsce zbliżoną strukturę ma Platforma Obywatelska) Podział ze względu na charakter programu:
- partie patronatu - mają na celu zdobycie władzy dla przywódcy i obsadzenie stanowisk państwowych przez elity partyjne (pewne cechy tego typu partii mają: Samoobrona, Liga Polskich Rodzin)
- partie interesu - dążą do realizacji interesów pewnych grup społecznych (Krajowa Partia Emerytów i Rencistów)
- partie światopoglądowe - dążą do realizacji programu opartego na określonym światopoglądzie (religijnym, filozoficznym lub ideologicznym) - (Ruch Patriotyczny) W Europie partie zwykle dzieli się na obozy zależnie od wyznawanej przez nie ideologii. Podział ten wywodzi się jeszcze z XIX wieku, kiedy między partiami występowały bardzo duże różnice. Współcześnie różnice te objawiają się w większym stopniu w nazwie i w stosowanej retoryce niż w programie. Są więc m.in.:
- partie socjalistyczne (Polska Partia Socjalistyczna)
- partie socjaldemokratyczne (w pewnym stopniu Socjaldemokracja Polska i Sojusz Lewicy Demokratycznej)
- partie konserwatywne - opierają swą ideologię na tradycyjnym ładzie i wartościach utrwalonych w społeczeństwie (np. Partia Konserwatywna w Wielkiej Brytanii, w pewnym stopniu Prawo i Sprawiedliwość w Polsce)
- partie liberalne - akcentują wolność jednostki, potrzebę ograniczenia władzy państwowej i jej ingerencji w życie społecznio-gospodarcze (np. Partia Liberalno-Demokratyczna w Japonii, w dziedzinie gospodarki Platforma Obywatelska)
- partie liberalno-konserwatywne (np. w Polsce Unia Polityki Realnej)
- partie chadeckie
- partie liberalno-demokratyczne
- partie chłopskie - skupiają elektorat chłopski i reprezentują jego interesy; walczą o ubezpieczenia w rolnictwie, zrównanie praw wsi i miasta, poprawę infrastruktury wiejskiej; partie te na ogół charakteryzują się największym elektoratem, a ich powstanie jest często reakcją na rozwój systemu przemysłowego i industrializację; do najczystszych przykładów partii agrarnych można zaliczyć Polskie Stronnictwo Ludowe
- partie robotnicze - są odpowiedzią na pojawianie się mechanizmów wyzysku związanych z rewolucją burżuazyjną; w naturalnym procesie przekształciły się w większości w partie socjaldemokratyczne, np. brytyjscy laburzyści, wywodzący się od trustów, czyli pierwszych związków zawodowych; skupiają masy robotnicze, których głównymi żądaniami są:
  - poprawa życia robotników,
  - walka o wprowadzanie zaplecza socjalnego, ubezpieczeń społecznych, bezpłatnej służby zdrowia, itp.
  - poprawa warunków pracy robotników
- partie zielonych - silnie rozwinięte w społeczeństwach zachodnich; powstają ze względu na zagrożenie świata płynące z cywilizacyjnego rozwoju społeczeństwa; np. Zieloni 2004
- partie narodowe (np. Ruch Patriotyczny, Narodowe Odrodzenie Polski)
- partie protestu - utożsamiane z populizmem politycznym, są odpowiedzią na procesy biurokratyzacji i mechanizmy państwa dobrobytu, wśród obecnych partii do takiej grupy można zaliczyć Samoobronę RP
- partie chrześcijańsko-narodowe - to partie, które swoją ideologię opierają na autorytetach kościołów i związków wyznaniowych związanych z chrześcijaństwem, są odpowiedzią na głoszoną ideologię socjalistyczną i liberalną; powołują się na uniwersalne wartości pochodzące z religii chrześcijańskiej, utożsamiane są z ideologią konserwatywną; przykładem takiej partii może być Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe
- partie regionalne - w związku ze scentralizowaniem władzy, a także procesami odnajdowania tożsamości i odrębności pewnych regionów, powstają partie lokalne reprezentujące społeczności lokalne, które walczą o rozwój infrastruktury swojego regionu, specjalne przywileje dla niego, czy dodatkowe subsydia (przykładem może być Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego)
- partie faszystowskie (obecnie nielegalne) - powstawały w opozycji do systemu demokratycznego; ich doktryna opiera się na nacjonalizmie, absolutyzmie państwowym, elitaryzmu oraz idei wodzostwa; partie te głoszą kult czynu i silnego człowieka, który zdolny jest do realizacji tego czynu; przykładem może być Narodowa Partia Faszystowska Mussoliniego we Włoszech
- partie komunistyczne - powstały w skutek podziałów w ruchu robotniczym w opozycji do partii socjaldemokratycznych; walczą o emancypację klasy robotniczej i w konsekwencji o osiągnięcie większej sprawiedliwości społecznej przez zniesienie klasowości społeczeństwa; przy czym należy wyraźnie odróżnić partie rządzące w krajach komunistycznych takie jak dawne PZPR czy KPZR, od partii komunistycznych w zachodniej Europie, które mają charakter bliższy raczej socjaldemokracji

Partie polityczne w Polsce

Sytuację prawną partii politycznych w Polsce reguluje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych. Ustawa definiuje partię polityczną jako dobrowolną organizację, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej. Artykuł 13. Konstytucji RP zakazuje istnienia partii odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa. Partia polityczna może korzystać z praw wynikających z ustaw dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji partii politycznych prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Wniosek o wpisanie partii do ewidencji musi być poparty przez co najmniej 1000 obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat i mają pełną zdolność do czynności prawnych.

Finansowanie partii w Polsce

Źródła finansowania partii politycznych w Polsce są jawne. Majątek partii powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z dotacji i subwencji państwowych. Partia nie może prowadzić działalności gospodarczej, jednak za takową nie uważa się sprzedaży przez partię publikacji z nią związanych i przedmiotów ją symbolizujących. Od 2001 r. głównym źródłem finansowania partii są subwencje oraz dotacje z budżetu państwa. Subwencje mogą otrzymywać partie, które w ostatnich wyborach do Sejmu przekroczyły próg 3% (jeśli samodzielnie tworzyły komitet wyborczy) lub 6% głosów (jeśli wchodziły w skład koalicyjnego komitetu wyborczego). Dotacje otrzymują partie za każdy głos zdobyty w Sejmie lub Senacie. Zasday finansowania partii politycznyh znajdują się w: # Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych Dz.U.1997, Nr 604, poz. 98. # Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U.2001, Nr 46, poz. 499.

Partie polityczne rządzące w Polsce

Prawo i Sprawiedliwość

Program partii


- zaostrzenie kar dla przestępców
- walka z korupcją
- zakaz aborcji i eutanazji
- dekomunizacja i rozliczenie agentów służb specjalnych z czasów PRL
- gwarancja minimum socjalnego
- interwencjonizm państwowy w sferze gospodarki

Władze


- prezes: Jarosław Kaczyński
- liderzy partii: Ludwik Dorn, Marek Jurek, Kazimierz Michał Ujazdowski, Zbigniew Ziobro, Zbigniew Wasserman

Platforma Obywatelska

Program partii


- ograniczone roli państwa w gospodarce
- zakaz aborcji i eutanazji
- współpraca z USA
- odpłatność za studia na uczelniach państwowych i niektóre usługi medyczne w publicznej służbie zdrowia

Władze


- przewodniczący: Donald Tusk
- liderzy: Jan Rokita, Bronisław Komorowski, Hanna Gronkiewicz-Waltz

Samoobrona

Program parti


- dofinansowanie rolnictwa
- zwiększenie wydatków socjalnych
- interwencjonizm państwa w gospodarce
- zakaz aborcji i eutanazji
- zgoda na rejestrację związków homoseksualnych
- odtajnienie teczek służb specjalnych

Władze


- przewodniczący: Andrzej Lepper
- liderzy: Renata Beger, Danuta Hojarska

Sojusz Lewicy Demokratycznej

Program parti


- sprzeciw wobec wprowadzenia podatku liniowego
- sprzeciw wobec upublicznienia wszystkich teczek służb specjalnych PRL
- zgoda na abrocję w uzasadnionych przypadkach i rejestrację związków homoseksualnych
- postulat bezpłatnego szkolnictwa i dostępy do służby zdrowia dla ogółu obywateli

Władze


- przewodniczący: Wojciech Olejniczak
- liderzy: Grzegorz Napieralski, Joanna Senyszyn, Jerzy Szmajdziński

Liga Polskich Rodzin

Program partii


- sprzeciw członkostwu w Unii Europejskiej
- życie moralne i polityczne zgodnie z nauką Kościoła katolickiego
- zakaz eutanazji i aborcji
- sprzeciw wobec legalizacji związków homoseksualnych
- postulat upublicznienie wszystkich teczek służb specjalnych PRL

Władze


- prezes: Marek Kotlinowski
- liderzy: Roman Giertych, Maciej Giertych, Janusz Dobrosz

Polskie Stronnictwo Ludowe

Program partii


- interwencjonizm państwa w gospodarce (zwłaszcza rolnictwie)
- sprzeciw wobec eutanazji, aborcji i legalizacji związków homoseksualnych
- postulat odtajnienia teczek służb specjalnych PRL

Władze


- prezes: Waldemar Pawlak
- liderzy: Jarosław Kalinowski, Józef Zych

Mniejszość Niemiecka


- mocy ustawy o ordynacji wyborczej komitet ten nie musi przekraczać progu 5%, aby znaleźć się w parlamencie ---- Zobacz też: scena polityczna, polskie partie polityczne, partie polityczne świata, system partyjny. Kategoria:Polscy politycy Kategoria:Politologia Kategoria:Prawo publiczne ko:정당 ja:政党 simple:Political party

Nacjonalizm

Nacjonalizm - postawa społeczno-polityczna uznająca interes własnego narodu za nadrzędny wobec interesu grup społecznych, społeczności regionalnych czy wyznań religijnych. Ideologia ta uznaje państwo narodowe za najwłaściwszą formę organizacji społeczności złączonej wspólnotą pochodzenia, języka, historii i kultury. W dziewiętnastowiecznym nacjonaliźmie istotnym elementem był darwinizm społeczny, który zakładał, że życiem społeczeństw rządzą te same zasady, co światem przyrody. Według nacjonalistycznej interpretacji historii świat był i jest areną walk pomiędzy różnymi narodami, z których tylko najsilniejsze mają prawo do przetrwania. Ważnym aspektem nacjonalizmu jest zerwanie z wewnętrznymi podziałami społeczeństwa, odrzucenie przeżytków (takich jak klasy społeczne), modernizacja i rozwój. Taki program zawarł Roman Dmowski w "Myślach nowoczesnego Polaka". Skrajną formą nacjonalizmu jest szowinizm. Nierzadko konsekwencją nacjonalizmu był antysemityzm, które to zjawisko należy jednak rozumieć z całą jego złożonością, zwłaszcza w odniesieniu do czasów przed drugą wojną światową.

Rodzaje nacjonalizmu


- obronny - ideologia narodów uciskanych
- ekspansywny - narodów niepodległych dążących do poszerzenia strefy wpływów
- polityczny - dążenie do niezawisłości państwa
- etniczny- supremacja jednego narodu, swojego narodu
- religijny - oparcie narodu w jednej religii
- ekonomiczny - dążenie do niezależności gospodarczej poprzez protekcjonizm bądź autarkię gospodarczą

Nacjonalizm w innych ideologiach

Nacjonalizm (zarówno ekspansywny jak i ekonomiczny) był jednym z elementów faszyzmu. Skrajny nacjonalizm (szowinizm) cechował ideologię znaną jako narodowy socjalizm i która obecnie odrodziła się jako neonazizm. Rozmaite ideologie które uznają wyższość narodu nad innymi podmiotami społeczno-politycznymi jak jednostka, państwo, obywatel itp. są jego manifestacjami.

Krytyka nacjonalizmu

W nowoczesnych demokracjach, grupy ksenofobiczne i rasistowskie często okeślają siebie jako nacjonalistów, po to by uniknac bardziej pejoratywnego określenia rasistów. Te partie moga mieć znaczny elektorat, i być reprezentowane w parlamencie, jak np. saksońska NPD. Mniejsze, ale znakomicie widoczne grupy także się określają w ten sposób, ale często może być to eufemizmem dla narodowego socjalizmu (neonazizmu). Zobacz też: Nacjonalizm religijny, ksenofobia, Obóz Wielkiej Polski, Pannacjonizm Kategoria:doktryny polityczne kategoria:socjologia Kategoria:Psychologia społeczna ko:민족주의 ja:民族主義 th:ชาตินิยม

1990


- 1990 als:1990 ko:1990년 ja:1990年 nb:1990 simple:1990 th:พ.ศ. 2533

Bolesław Tejkowski

Bolesław Tejkowski (ur. 15 grudnia 1933 w Kruszwicy) - socjolog i polityk. Urodzony w rodzinie o tradycjach endeckich. Założyciel Polskiego Związku Wspólnoty Narodowej, jeden z uczestników Października 56 w Krakowie. Pierwotne imię Bernard zmienił na Bolesław w latach 60. Członek i działacz PZPR. Od 1990 roku przewodniczący nacjonalistycznego stronnictwa - Polska Wspólnota Narodowa. Działacz Międzynarodowego Komitetu Słowiańskiego i Soboru Wszechsłowiańskiego. Startował bez powodzenia w wyborach prezydenckich 1995. W wyborach do parlamentu i prezydenckich w 2005 nie zebrał wymaganych podpisów. Autor książek: Walka o Polskę i Geopolityczne uwarunkowanie wspólnot słowiańskich. Jest jednym z założycieli Polskiego Komitetu Narodowego. Wielokrotnie sądzony za propagowanie antysemityzmu. Przez przeciwników oskarżany o antysemityzm, neonazizm i rasizm. Tejkowski, Bolesław Wspomnienia Antoniego Lenkiewicza o B. Tejkowskim: http://www.ojczyzna.pl/Arch-Teksty/LENKIEWICZ-A_Bernard-vel-Boleslaw-Tejkowski.htm

Kraków

Kraków – miasto w południowej części Polski nad Wisłą. Dawna stolica kraju, obecnie miasto na prawach powiatu (powiat krakowski grodzki), siedziba władz województwa małopolskiego. Miasto leży na styku kilku krain geograficznych: Bramy Krakowskiej, Kotliny Sandomierskiej, Kotliny Oświęcimskiej i Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Wydłużoną równoleżnikowo oś miasta stanowi dolina Wisły. Sieć rzeczną tworzą Wisła i jej dopływy: Wilga (prawy), Rudawa, Białucha, Dłubnia i in. (lewe). Pełnione funkcje: administracyjna, kulturalna, edukacyjna, przemysłowa, usługowa, turystyczna i in. Węzeł drogowy i kolejowy, w pobliżu port lotniczy o znaczeniu międzynarodowym (Balice).

Etymologia nazwy

Według legendy zapisanej przez Kadłubka nazwa Krakowa pochodzi od imienia księcia Kraka. Bardzo prawdopodobne jest pochodzenie tej nazwy od Celtów, zaludniających te okolice, których osadnictwo jest poświadczone archeologicznie oraz przez źródła rzymskie i inne. Brzmiałoby owo imię wówczas Carragh lub podobnie. W czeskich legendach również występuje bohater Krok. W innych źródłach podaje się, że nazwa pochodzi od Kruka, czyli osoby o ptasim imieniu, często występującym w książęcych rodzinach słowiańskich.

Historia

Wiele hipotez wskazuje na to że Kraków jest umiejscowiony na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142- 147 naszej ery [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Periods/Roman/_Texts/Ptolemy/2/10/limited.html]. Krakowem miałaby być osada Carrodunum, co wynika z położenia wśród innych zidentyfikowanych już miejscowości południowej Polski. Najstarszy ośrodek osadniczy znajdował się m.in. na obronnym Wzgórzu Wawelskim; był to jeden z najważniejszych grodów w plemiennym państwie Wiślan. Być może ziemie Wiślan znajdowały się przez pewien czas pod władaniem Państwa Wielkomorawskiego. W X w. Kraków wchodził w skład państwa pierwszych Przemyślidów. Ok. 990 znalazł się w granicach państwa piastowskiego. Pierwsza znana pisemna wzmianka o Krakowie (jako ważnym grodzie handlowym) pochodzi z relacji Ibrahima ibn Jakuba z ok. 966. Co najmniej od 1000 w Krakowie znajdowała się siedziba biskupstwa, a za panowania Kazimierza Odnowiciela Kraków stał się główną siedzibą książęcą. W okresie rozbicia dzielnicowego Kraków był siedzibą księcia seniora, z czasem jednak książęta krakowscy stracili faktyczne zwierzchnictwo nad innymi władcami piastowskimi. W 1241 miasto zostało zniszczone podczas najazdu tatarskiego. Mogło to zadecydować o niepowodzeniu pierwszej lokacji Krakowa, która najprawdopodobniej miała miejsce na początku XIII w. Rozpoczęto odbudowę Krakowa, a książę Bolesław Wstydliwy, jego matka Grzymisława i żona św. Kinga w dniu 5 czerwca 1257 nadali miastu lokację na prawie magdeburskim. Wtedy też powstał charakterystyczny szachownicowy układ miasta, w który wpasowano zachowane elementy wcześniejsze (ul. Grodzka, Kościół Mariacki). Pomiędzy Krakowem a Wawelem istniała osada Okół, dawne podgrodzie, która została wcielona do Krakowa przez króla Władysława Łokietka po buncie wójta Alberta. W 1320 w katedrze wawelskiej miała miejsce koronacja Władysława Łokietka, kończąca symbolicznie okres rozbicia dzielnicowego. Odtąd, aż do 1734, Kraków był miejscem koronacji królów Polski. W XIV wieku na przedmieściach Krakowa powstały dwa kolejne miasta: na południu Kazimierz (dzielnica Krakowa) (1335) i na północy Kleparz (1366). Będąc w XV i XVI w. stolicą jednego z mocarstw europejskich, Kraków rozwijał się pod każdym względem - architektonicznym, handlowym, rzemieślniczym, kulturalnym, naukowym. Kompleks zamkowy na Wawelu przebudowano i rozbudowano w stylu renesansowym. Odnowiono powstały w 1364 Uniwersytet. Zbudowany został również Barbakan. W czasach Zygmunta Augusta Kraków liczył około 30 tys. mieszkańców. Po unii polsko-litewskiej i powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów Kraków znalazł się na uboczu wielkiego państwa. Sejmy i elekcje nowych monarchów odbywały się w Warszawie, położonej mniej więcej w połowie drogi między stolicami Korony i Litwy. Ostatecznie król Zygmunt III Waza w 1609 przeniósł stolicę Polski (bez formalnego aktu prawnego) do Warszawy. Katedra na Wawelu pozostała jednak miejscem koronacyjnym królów Polski. Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej rozpoczął się upadek Krakowa. Zniszczenia wojenne mocną nadszarpnęły pozycję miasta i zahamowały jego rozwój. Po raz pierwszy Kraków został zniszczony przez obce wojska w 1655, podczas "potopu szwedzkiego" (przedmieścia ucierpiały jednak mocno już w 1587, podczas próby zdobycia miasta przez arcyksięcia Maksymiliana Habsburga). W XVIII wieku był zdobywany przez wojska pruskie, szwedzkie, austriackie i rosyjskie. Po III rozbiorze Polski Kraków zajęli Austriacy. W latach 1809-1815 należał do Księstwa Warszawskiego jako stolica departamentu. W latach 1815-1846 był stolicą niewielkiej powierzchniowo, formalnie niepodległej Rzeczypospolitej Krakowskiej. Wtedy to rozpoczęła się gruntowna modernizacja i przebudowa miasta, które wciąż tkwiło w średniowiecznym układzie urbanistycznym. Zburzono większość murów miejskich, zasypano fosę na miejscu której powstał park nazwany Plantami. Po "rewolucji krakowskiej" w 1846 ponownie został zajęty przez Austrię, w której granicach pozostawał aż do 1918. W 1850 wielki pożar zniszczył ok. 10% powierzchni miasta. W czasie okupacji hitlerowskiej (1939-1945) stolica Generalnego Gubernatorstwa. W okresie powojennym silny rozwój terytorialny i ludnościowy miasta, m.in. w 1951 przyłączono do Krakowa Nową Hutę, początkowo oddzielne miasto.

Dzielnice Krakowa

Kraków podzielony jest na 18 dzielnic samorządowych oznaczony cyframi rzymskimi: I, II, III... XVIII. Część z nich posiada zwyczajowe nazwy, obecnie trwają dyskusje nad ich oficjalnym uznaniem. Podział ten wprowadzono w 1990 r.
Powszechnie używany jest, nie tylko przez mieszkańców, historyczny podział z lat 1951 - 1973, tj. na 6 dzielnic administracyjnych: Stare Miasto, Zwierzyniec, Kleparz, Grzegórzki, Podgórze, Nowa Huta lub ten obowiązujący od 1973 r.: Śródmieście, Podgórze, Krowodrza, Nowa Huta.
W sensie potocznym dzielnicą określa się również część miasta wyodrębnioną ze względów historycznych, urbanistycznych i in. W Krakowie nazwy takich dzielnic pochodzą zazwyczaj od nazw miast, wsi, jurydyk, folwarków, osad itp. tworzących kiedyś oddzielną jednostkę osadniczą a na przestrzeni wieków włączanych w granice administracyjne miasta czy wreszcie od nazw miejscowych.
Przykładami są: Dębniki, Kazimierz, Kleparz, Nowa Huta, Nowa Huta - Centrum, Bieńczyce, Czyżyny, Mistrzejowice, Wzgórza Krzesławickie, Mogiła, Bieżanów, Płaszów, Prokocim, Wola Justowska, Zabłocie, Zwierzyniec, Bronowice, Swoszowice, Kurdwanów.

Kultura

Kraków, jest jednym z najważniejszych osrodków kulturalnych w Polsce, przez wiele osób tradycynie uważanym za stolicę kulturalną kraju. Jest również jednym z ważnych ośrodków turystycznych, kulturalnych i zabytkowych w Europie. Obszar zabytkowego Starego Miasta wpisano na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Corocznie odwiedzany przez trzy do czterech milionów turystów. W Krakowie znajduje się wiele instytucji kulturalnych o istotnym znaczeniu dla życia kulturalnego w Polsce. Wybrane teatry:
- Teatr Bagatela
- Krakowski Teatr - Scena STU
- Teatr Groteska
- Teatr Ludowy
- Teatr Stary
- Teatr Słowackiego. Pełna lista teatrów: teatry Krakowa. W Krakowie znajduje się 28 muzeów z Muzeum Narodowym na czele, w którym znajdują się liczne kolekcje malarstwa polskiego i światowego, oraz Muzeum książąt Czartoryskich. Ponadto mają swoją siedzibę tu także Filharmonia im. Karola Szymanowskiego oraz Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”. Pełna lista muzeów: muzea Krakowa.

Uczelnie

Kraków jest siedzibą wielu wyższych uczelni, państwowych i prywatnych. Najważniejsze z nich to:
- Uniwersytet Jagielloński
- Akademia Górniczo-Hutnicza
- Politechnika Krakowska
- Akademia Ekonomiczna
- Akademia Wychowania Fizycznego
- Akademia Muzyczna
- Akademia Pedagogiczna
- Akademia Sztuk Pięknych
- Akademia Rolnicza
- Papieska Akademia Teologiczna
- Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna Pełna lista: wyższe uczelnie w Krakowie.

Sport


- hokej - Cracovia Kraków
- piłka nożna - Cracovia Kraków, Wisła Kraków, Hutnik Kraków, Garbarnia Kraków, Wawel Kraków, Podgórze Kraków, Bieżanowianka Kraków
- żużel - Wanda Kraków
- rugby - Juvenia Kraków Zobacz: Sport w Krakowie

Zabytki Krakowa

Sport w Krakowie Sport w Krakowie Szczegółowa lista zabytków i interesujących miejsc w mieście i okolicy: Zabytki Krakowa Jeden z najważniejszych europejskich ośrodków turystycznych z cennym zabytkami z różnych epok. W Krakowie znajduje się ponad 6 tys. zabytkowych obiektów.
- Wzgórze Wawelskie, w tym: Katedra na Wawelu, Zamek Królewski na Wawelu, Smocza Jama,
- średniowieczny układ centrum miasta, w tym: Rynek, kościół Mariacki, Sukiennice, pozostałości fortyfikacji: Brama Floriańska, Barbakan i inne.
- dawna żydowska dzielnica Kazimierz z synagogami: Starą, Izaaka, Kupa, Remuh, Tempel, Wysoką i inne.
- Dom Jana Matejki

Parki i ochrona przyrody

Parki w Krakowie zajmują 318,5 ha (2002) co stanowi niecały procent całkowitej powierzchni miasta. Wybrane tereny zielone: Park Jordana, Park Bednarskiego, Park Krakowski, Park Decjusza, Planty, Błonia krakowskie, Las Wolski. W Krakowie znajduje się 5 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 48,6 ha (0,14% powierzchni miasta). W granicach miasta znajdują się także fragmenty parków krajobrazowych Bielańsko-Tynieckiego, Tenczyńskiego oraz Dolinek Krakowskich, wraz z ich otulinami. Więcej informacji w tym artykule. Lista pomników przyrody na terenie Krakowa liczy 192 obiekty, więcej informacji w tym artykule.

Miasta bliźniacze i partnerskie

Miasta bliźniacze: Kijów, Leuven, Norymberga, Kurytyba (honorowe), La Serena (honorowe).
Miasta partnerskie: Bordeaux, Bratysława, Cusco, Edynburg, Fez, Florencja, Frankfurt nad Menem, Göteborg, Innsbruck, Lipsk, Lwów, Mediolan, Orlean, Pecs, Rochester, Sewilla, Solura, Wilno, Zagrzeb.

Bibliografia


- Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki i Józef Mitkowski (red.) "Dzieje Krakowa", 1979, Wyd. Literackie, Kraków ISBN 83-08-00115-7
  - "Kraków do schyłku wieków średnich" tom 1, ISBN 83-08-02057-7
  - "Kraków w wiekach XVI-XVIII" tom 2 ISBN 83-08-006639-5
  - "Kraków w latach 1796-1918" tom 3, ISBN 83-08-00116-5
  - "Kraków w latach 1918-1939" tom 4, ISBN 83-08-02764-4
  - "Kraków w latach 1939-1945" tom 5, ISBN 83-08-03289-3
  - Andrzej Chwalba, 2004, "Kraków w latach 1945-1989" tom 6, ISBN 83-08-03636-8

Osoby związane z Krakowem

Zagrzeb Zagrzeb Zagrzeb
- Alexander Abusch
- Stefan Banach
- Daniel Bogusz
- Boleslaw III
- Krzysztof Borek
- Carl Carl
- Ewa Demarczyk
- Jan Długosz - kronikarz
- Józef Dietl
- Robert Gadocha
- Mordecai Gebirtig
- Henryk Grossmann
- Ludwig Gumplowicz
- Friedrich Halm
- Wojciech Has
- Roman Haubenstock-Ramati
- Zvi Hecker
- Jerzy Hoffman
- Josef Hofmann
- Stanislaus Hosius
- Roman Ingarden
- Jan I.
- Jan (Sacranus) z Oświęcimia
- Holy Kasimir
- Jan II. Kazimierz
- Zygmunt Konieczny
- Ewa Lipska
- Franciszek Macharski
- Jan Matejko
- Józef Mehoffer
- Edward Ochab
- Karin Reschke
- Jan Rokita
- Zygmunt II
- Piotr Skrzynecki
- Jerzy Stuhr
- Grzegorz Turnau
- Karl Freiherr von Urban
- Vladislav II
- Wanda Wasilewska
- Wladyslaw II
- Karol Józef Wojtyła
- Stanisław Wyspiański

Linki zewnętrzne


- [http://www.krakow.pl Oficjalna strona miasta]
- [http://www.krakow.vel.pl Portal informacyjny o Krakowie]
- [http://krakow.miejski.com Krakowskie Forum Dyskusyjne]
- [http://www.mgg.pl/ mgg.pl - Portal małopolski, wieści z regionu]
- [http://hometown.aol.de/Questius/Polska/Krakow.htm Zdjecia z Krakowa]
- [http://www.zyciekrakowa.pl/nowahuta Portal miejski - Życie Krakowa-Nowa Huta]
- [http://www.wirtualnykrakow.pl Wirtualny Kraków]
- [http://www.knajpy.krakow.pl knajpy.krakow.pl - portal o lokalach rozrywkowych]
- [http://www.krakow.naszemiasto.pl Nasze Miasto Kraków]
- [http://www.go-cracow.com Go-Cracow.com - interaktywny portal regionalno-turystyczny]
- [http://www.e-krakow.com Przewodnik Krakowski]
- [http://www.cracowonline.com Cracow Online]
- [http://maps.google.com/maps?ll=50.061607,19.937267&spn=0.030781,0.040036&t=k&hl=en Satelitarne zdjęcia Krakowa z Google'a]
- [http://public-transport.net/bim/Krakow.htm Tramway in Kraków] Kategoria:Małopolska Kategoria:Kraków als:Krakau ja:クラクフ

1996


- 1996 als:1996 ko:1996년 ms:1996 ja:1996年 simple:1996 th:พ.ศ. 2539

NATO

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, mniej poprawnie Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego (ang. North Atlantic Treaty Organisation, NATO, fr. Organisation du Traité de l'Atlantique Nord, OTAN), w skrócie NATO, potocznie Pakt Północnoatlantycki, organizacja polityczno-wojskowa powstała w wyniku podpisania 4 kwietnia 1949 roku Traktatu Północnoatlantyckiego przez 10 krajów europejskich: państw-członków Unii Zachodniej (Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Wielka Brytania) wraz z pięcioma dodatkowymi krajami (Dania, Islandia, Norwegia, Portugalia, Włochy) oraz USA i Kanadę. Traktatu Północnoatlantyckiego 18 lutego 1952 do Paktu przystąpiły Grecja i Turcja, 5 maja 1955 r. RFN, a 30 maja 1982 r. - Hiszpania. 12 marca 1999 roku do NATO przystąpiły pierwsze państwa należące dawniej do Układu Warszawskiego: Czechy, Węgry i Polska, a 29 marca 2004 r. Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia. Oficjalnymi kandydatami do członkostwa są Albania, Chorwacja, Macedonia.

Członkowie NATO

Macedonia
- Belgia
- Bułgaria (od 2004 r.)
- Czechy (od 1999 r.)
- Dania
- Estonia (od 2004 r.)
- Francja
- Grecja (od 1952 r.)
- Hiszpania (od 1982 r.)
- Holandia
- Islandia
- Kanada
- Litwa (od 2004 r.)
- Luksemburg
- Łotwa (od 2004 r.)
- Niemcy (od 1955 r.)
- Norwegia
- Polska (od 1999 r.)
- Portugalia
- Rumunia (od 2004 r.)
- Słowacja (od 2004 r.)
- Słowenia (od 2004 r.)
- Stany Zjednoczone
- Turcja (od 1952 r.)
- Węgry (od 1999 r.)
- Wielka Brytania
- Włochy W sumie: 26 członków. Najmłodszych członków NATO: Litwę, Łotwę, Estonię, Słowację, Słowenię, Rumunię i Bułgarię zaproszono do członkostwa na szczycie w Pradze (listopad 2002 r.). Kraje te stały się członkami NATO 2 kwietnia 2004. Oficjalnymi kandydatami do członkostwa są Albania, Macedonia i Chorwacja. Chorwacja Państwa członkowskie nieuczestniczące w strukturach wojskowych NATO:
- Grecja - od 14 sierpnia 1974 do 20 października 1980,
- Francja - wystąpiła w 1966 roku, częściowo powróciła w 1995 roku,
- Hiszpania - od momentu przystąpienia do 1997.

Historia

1997
- 17 marca 1948: Benelux, Francja, oraz Wielka Brytania podpisały Układ Brukselski, będący prekursorem Paktu Północnoatlantyckiego.
- 4 kwietnia 1949: Został podpisany Pakt Północnoatlantycki w Waszyngtonie.
- 14 maja 1955: Podpisano Układu Warszawskiego w Warszawie przez Związek Radziecki oraz państwa bloku wschodniego, w celu stworzenia przeciwwagi dla NATO. NATO i Układ Warszawski stanowiły opozycję względem siebie w czasie zimnej wojny. Po upadku żelaznej kurtyny w 1989 roku, Pakt Warszawski został rozwiązany.
- 1966: Charles de Gaulle podjął decyzję o wycofaniu Francji ze struktur militarnych NATO, aby kraj ten mógł rozwijać własny program obrony jądrowej. Doprowadziło to do przeniesienia głównej siedziby NATO z Paryża do Brukseli w Belgii 16 października 1967 roku. O ile w Brukseli mieści się od tamtej pory siedziba polityczna Sojuszu, główne dowództwo wojskowe osadzone zostało na południu od Brukseli, w mieście Mons.
- 31 marca 1991: Układ Warszawski został rozwiązany 1 lipca 1991 roku.
- 8 lipca 1997: Trzy podległe niegdyś Związkowi Radzieckiemu państwa - Węgry, Czechy i Polska – zostały zaproszone do przystąpienia do NATO. Akcesja nastąpiła w 1999 roku.
- 24 marca 1999: NATO zaangażowało się w pierwszy konflikt zbrojny w Kosowie. 11-tygodniowa kampania lotnicza, skierowana przeciw Serbii i Czarnogórze dobiegła końca 11 czerwca 1999 roku.
- 12 września 2001: Po raz pierwszy w historii NATO uruchomiło procedury związane z tzw. Artykułem Piątym, który mówi, że atak na dowolne państwo, należące do NATO, równe jest z atakiem na cały Sojusz. Stanowiło to odpowiedź na atak na Stany Zjednoczone, który miał miejsce 11 września 2001 roku.
- 21 listopada 2002: Podczas szczytu w Pradze (Czechy), siedem nowych państw otrzymało zaproszenia do rozpoczęcia negocjacji odnośnie ich przystąpienia do Sojuszu. Były to: Estonia, Łotwa, Litwa, Słowenia, Słowacja, Bułgaria i Rumunia. Przystąpiły one do NATO 29 marca 2004 roku. W 2002 roku rozmowy odnośnie swojego członkostwa w NATO rozpoczęła Chorwacja.
- 10 lutego 2003: W NATO nastąpił kryzys po tym, jak Francja i Belgia zawetowały uruchomienie specjalnych procedur mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa Turcji na wypadek wojny w Iraku. Niemcy odmówiły skorzystania z przysługującego im prawa zablokowania procesu, ale poparły weto.
- 16 kwietnia 2003: NATO wyraziło zgodę na przejęcie w sierpniu dowództwa nad Międzynarodowymi Siłami Wspierającymi Bezpieczeństwo (ISAF) w Afganistanie. Decyzję taką podjęto na prośbę Niemiec i Holandii, które dotychczas dowodziły operacją ISAF. 19 ambasadorów NATO podjęło decyzję jednomyślnie. Przekazanie dowództwa nastąpiło 11 sierpnia. Była to pierwsza w historii sytuacja w której NATO prowadziło operację poza regionem północnego Atlantyku. Pierwotnie kontrolę nad misją ISAF miała przejąć Kanada.
- 19 czerwca 2003: Nastąpiła znacząca restrukturyzacja dowództwa NATO.
- 29 marca 2004: Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia stały się państwami członkowskimi NATO.

Organizacja i działanie NATO


- Rada Północnoatlantycka (NAC, czyli Rada Ministerialna) - jedyny organ traktatowy NATO
- Komitet Planowania Obronnego (DPC)
- Grupa Planowania Nuklearnego (NPG)
- Komitet Wojskowy NATO (MC)
- Naczelny Dowódca Połączonych Sił Zbrojnych na Atlantyku (SACLANT)
- Naczelny Dowódca Połączonych Sił Zbrojnych w Europie (SACEUR)
  - Połączone Siły NATO Europy Północnej (AFNORTH)
  - Połączone Siły NATO Europy Południowej (AFSOUTH)
- Wysoki Komitet Planowania Centralnego na Sytuacje Nadzwyczajnych Zagrożeń (SCEPC)
  - Zarząd planowania żeglugi oceanicznej (PBOS)
  - Zarząd planowania europejskiego transportu śródlądowego (PBEIST)
  - Komitet planowania lotnictwa cywilnego (CAPC)
  - Komitet planowania ds. żywności i rolnictwa (FAPC)
  - Komitet planowania przemysłowego (IPC)
  - Komitet planowania ds. ropy naftowej (PPC)
  - Wspólny komitet medyczny (JMC)
  - Komitet planowania łączności cywilnej (CCPC)
  - Komitet Ochrony Cywilnej (CPC)

Sekretarze Generalni NATO

Pełne hasło: Sekretarz Generalny NATO. # Hastings Lionel Ismay (Wielka Brytania): 4 kwietnia 1952 - 16 maja 1957 # Paul-Henri Spaak (Belgia): 16 maja 1957 - 21 kwietnia 1961 # Dirk Stikker (Holandia): 21 kwietnia 1961 - 1 sierpnia 1964 # Manlio Brosio (Włochy): 1 sierpnia 1964 - 1 października 1971 # Joseph Luns (Holandia): 1 października 1971 - 25 czerwca 1984 # Peter Carington (Wielka Brytania): 25 czerwca 1984 - 1 lipca 1988 # Manfred Wörner (Niemcy): 1 lipca 1988- 13 sierpnia 1994 # Sergio Balanzino (Włochy): 13 sierpnia - 17 października 1994 # Willy Claes (Belgia): 17 października 1994 - 20 października 1995 # Sergio Balanzino (Włochy): 20 października - 5 grudnia 1995 # Javier Solana (Hiszpania): 5 grudnia 1995 - 6 października 1999 # George Robertson (Wielka Brytania): 14 października 1999 - 1 stycznia 2004 # Jaap de Hoop Scheffer (Holandia): 1 stycznia 2004 - .

Akcje zbrojne NATO


- Kampania lotnicza przeciw Serbii i Czarnogórze od 24 marca do 10 czerwca 1999 roku.
- Obecność Kosovo Force (KFOR) w Kosowie od 12 czerwca 1999 roku.
- Obecność Międzynarodowych Sił Wspierających Bezpieczeństwo (ISAF) w Afganistanie od Grudnia 2001 roku.

Debata na temat przyszłości NATO

Upadek "wroga świata zachodniego" w Europie Wschodniej oraz niezgoda państw członkowskich odnośnie decyzji o podjęciu interwencji w Iraku powoduje, iż często pada pytanie - zarówno w Ameryce Północnej jak i w Europie - czy NATO jest jeszcze potrzebne. Domniemane zagrożenie terrorystyczne może stanowić podstawę dla istnienia Sojuszu jeszcze przez kilka lat, ale wiele osób sądzi, że to nowe wyzwanie wymaga stworzenia nowych struktur politycznych i wojskowych, oraz innych form walki niż te, na podstawie których NATO zostało zbudowane. Wiele osób uważa także, że istnienie NATO pozostaje w konflikcie z ewentualną integracją Europy w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa w ramach Unii Europejskiej. Zwolennicy prowadzenia Wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (CFSP) chcą rozwiązania NATO, oraz realizacji wspólnej polityki obronnej i zagranicznej przez istniejące instytucje Unii Europejskiej. W listopadzie 2004 po zwycięstwie Georga W. Busha w wyborach w Stanach Zjednoczonych, premier Norwegii Kjell Magne Bondevik poddał pod publiczną debatę kwestię, czy Norwegia zyskałaby w przypadku zwiększenia współpracy z Unią Europejską w zakresie obrony. Wielu norweskich analityków politycznych, jak i politycy w innych krajach, uważa NATO za instytucję "martwą politycznie". Ten punkt widzenia z pewnością znajdzie swoje odzwierciedlenie w ewentualnej debacie na temat przyszłości NATO.

Zobacz też


- ANZUS
- OBWE / KBWE
- ONZ

Linki zewnętrzne


- [http://www.nato.int/ Oficjalna witryna internetowa NATO]
- Kategoria:Prawo międzynarodowe Kategoria:Stosunki międzynarodowe Kategoria:Organizacje międzynarodowe ko:북대서양 조약 기구 ja:北大西洋条約機構 th:องค์การสนธิสัญญาป้องกันแอตแลนติกเหนือ

Unia Europejska

Kategoria:Strony przeglądowe Unia Europejska (UE) jest to gospodarczo-polityczny związek dwudziestu pięciu, w chwili obecnej, krajów europejskich, będący efektem wieloletniego zbliżania się krajów z Europy Zachodniej.

Filary Unii Europejskiej

Unia Europejska opiera się na trzech filarach:
  1. Zakres działania dwóch Wspólnot Europejskich (głównie sprawy gospodarcze, w tym Unia Gospodarczo-Walutowa); w 2002 roku wygasł zawarty na 50 lat traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, obecnie obowiązujące traktaty to: Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej
  2. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
  3. Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych (do 1999 r. współpraca w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych).
Z punktu widzenia prawa międzynarodowego Unia Europejska jest organizacją międzynarodową, nie posiadającą podmiotowości prawnej, bazującą na strukturach Wspólnot Europejskich i na zestawie kilkunastu tysięcy umów międzynarodowych, zarówno politycznych jak i gospodarczych, które wszystkie państwa członkowskie przyjmują dobrowolnie i równie dobrowolnie przestrzegają. Podmiotowość prawną Unia Europejska ma zyskać dopiero po ratyfikacji Traktatu Konstytucyjnego UE. Według podpisanego w 1992 roku Traktatu z Maastricht podstawowymi celami Unii są:
- promowanie ekonomicznego i społecznego postępu poprzez zacieśnianie współpracy gospodarczej i likwidowanie barier w obrocie handlowym między państwami członkowskimi,
- wzmacnianie obrazu Unii jako jednego ciała politycznego mówiącego jednym głosem na arenie międzynarodowej poprzez prowadzenie wspólnej polityki zagranicznej,
- dążenie do stworzenia obywatelstwa europejskiego i poczucia przynależności do jednej wspólnoty u zwykłych obywateli poprzez zapewnienie jednakowych norm prawnych i pełnej swobody przepływu ludzi w obrębie Unii,
- rozwijanie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwego traktowania, którym ma być UE poprzez wprowadzanie wspólnych norm prawnych, socjalnych i stałą poprawę poziomu życia państw uboższych.

Struktura instytucjonalna Unii


- Rada Europejska - nie mylić z Radą Europy, która jest osobną organizacją Główne instytucje polityczne:
- Parlament Europejski
- Rada Unii Europejskiej - najważniejszy organ wspólnotowy
- Komisja Europejska - rodzaj rządu UE Instytucje sądowe i kontrolne:
- Trybunał Sprawiedliwości (TS)
- Sąd Pierwszej Instancji - do rozpatrywania drobniejszych spraw
- Trybunał Obrachunkowy - znany też jako Trybunał Rewidentów Księgowych
- Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich Instytucje gospodarcze:
- Europejski System Banków Centralnych - obejmujący EBC i banki centralne państw członkowskich
  - Europejski Bank Centralny (EBC)
- Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) Instytucje doradcze:
- Komitet Ekonomiczno-Społeczny
- Komitet Regionów Inne organy:
- Agencje Unii Europejskiej
- Europejski Urząd Statystyczny W 2002 roku rozpoczął prace Konwent Unii Europejskiej, mający za zadanie przygotować projekt reorganizacji Unii w celu przystosowania jej do sprawnej działalności po rozszerzeniu.

Członkowie UE

Konwent Unii Europejskiej

Kraje stowarzyszone i kandydujące


- Kraje kandydujące i negocjujące przystąpienie:
  - Bułgaria (przystąpienie planowane na 2007 )
  - Rumunia (przystąpienie planowane na 2007 )
- Kraje kandydujące, które rozpoczęły negocjacje 3 października 2005:
  - Chorwacja (oficjalny kandydat od czerwca 2004 r., negocjacje miały się rozpocząć 17 marca 2005 roku, ale UE uznała, że Chorwacja ukrywa Ante Gotovinę i rozpoczęcie negocjacji zostało wstrzymane. Negocjacje rozpoczęły się 4 października w Luksemburgu.)
  - Turcja (oficjalny kandydat od 1999 roku.)
- Kraje stowarzyszone, które nie weszły do Unii:
  - Norwegia (odmówiła wejścia w referendum w 1994 jak również w 1972)
  - Szwajcaria (złożyła wniosek w 1992, obecnie nie negocjuje)
- Inne kraje chcące zostać członkiem Unii:
  - Maroko (złożyło wniosek w 1987, uważając, że jest demokratycznym krajem organicznie połączonym z Europą; odmówiono mu szans na członkostwo)
  - Ukraina
  - Gruzja
  - Macedonia
  - Bośnia i Hercegowina
  - Serbia i Czarnogóra
  - Albania

Poziom życia w Unii Europejskiej

Tabela ilustruje wielkość dochodu narodowego per capita, według siły nabywczej, oraz produktu krajowego brutto każdego kraju członkowskiego i średnią unijną. Dane pochodzą z kwietnia 2005 roku. 2005 2005

Stany Zjednoczone

Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States of America, United States, w skrócie: USA, US) – państwo położone w Ameryce Północnej. Graniczy z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Trzecie państwo świata pod względem terytorium (po Rosji i Kanadzie) oraz trzecie pod względem liczby ludności (po Chinach i Indiach).

Ustrój polityczny

Podział władzy: Konstytucja USA (przyjęta 17 września 1787, weszła w życie 4 marca 1789) wprowadziła trójpodział władzy oraz system "hamulców i równowagi", polegający na wzajemnym równoważeniu się różnych rodzajów władz. Władzę wykonawczą sprawuje prezydent (obecnie George W. Bush), który jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu (administracji). Prezydent (i wiceprezydent) wybierany jest w formalnie pośrednich wyborach powszechnych na czteroletnią kadencję, może powtórnie sprawować urząd tylko raz. Rząd jest powoływany przez prezydenta po uzyskaniu aprobaty Senatu. Władzę ustawodawczą sprawuje Kongres, składający się z dwóch izb: Izby Reprezentantów (izba niższa) i Senatu (izba wyższa). Izba Reprezentantów ma kadencję 2-letnią, liczy 435 członków, jest wyłaniana w wyborach powszechnych i bezpośrednich; liczba reprezentantów poszczególnych stanów jest proporcjonalna do liczby ich mieszkańców (każdy stan musi mieć co najmniej 1 przedstawiciela). Senat ma kadencję 6-letnią, liczy 100 członków, wszystkie stany mają równą reprezentancję — po 2 senatorów (co 2 lata odnawia się 1/3 składu w wyborach częściowych); stołeczny Dystrykt Kolumbii nie ma reprezentacji w Kongresie. Na czele władzy sądowniczej stoi Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych (nie mylić z Sądami Najwyższymi poszczególnych stanów i wspólnot).

Partie polityczne

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych] W Stanach Zjednoczonych istnieje system wielopartyjny, ale faktycznie politykę kontrolują jedynie dwie partie: Demokraci (Partia Demokratyczna) i Republikanie (Partia Republikańska). Ponadto w kraju istnieje kilkanaście partii politycznych, ale ich dostęp do życia publicznego jest znikomy. Zazwyczaj jedna partia kontroluje przez dekady konkretny powiat. W przypadku przejęcia władzy w legislaturze stanowej, wszystkie kluczowe stanowiska są obsadzane przez współpracowników jednej partii. Lista partii politycznych w USA:
- Republikanie
- Demokraci
- Liberałowie
- Zieloni Źródło: [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/us.html World Factbook]

Podział terytorialny

(główny artykuł: Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych)
(W nawiasach podano oryginalną pisownię, jeśli różni się od polskiej) 50 stanów (poniżej) i 1 okręg (Okręg stołeczny - dystrykt Kolumbii (Columbia District)) oraz terytoria zależne (poniżej). Uwaga: Niektóre jurysdykcje nazywają siebie "wspólnotami" (Commonwealth), a nie stanami ("State"). Stany: Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, Connecticut, Dakota Południowa (South Dakota), Dakota Północna (North Dakota), Delaware, Floryda (Florida), Georgia, Hawaje (Hawaii), Idaho, Illinois, Indiana, Iowa, Kalifornia (California), Kansas, Karolina Południowa (South Carolina), Karolina Północna (North Carolina), Kentucky (wspólnota), Kolorado (Colorado), Luizjana (Louisiana), Maine, Maryland, Massachusetts (wspólnota), Michigan, Minnesota, Missisipi (Mississippi), Missouri, Montana, Nebraska, Nevada, New Hampshire, New Jersey, Nowy Jork (New York), Nowy Meksyk (New Mexico), Ohio, Oklahoma, Oregon, Pensylwania (Pennsylvania) (wspólnota), Rhode Island, Tennessee, Teksas (Texas), Utah, Vermont, Waszyngton (Washington), Wirginia (Virginia) (wspólnota), Wirginia Zachodnia (West Virginia), Wisconsin, Wyoming Wyoming Terytoria zależne: Samoa Amerykańskie (American Samoa), Baker (Baker Island), Guam, Howland (Howland Island), Jarvis (Jarvis Island), Johnston (Johnston Atoll), Kingman (Kingman Reef), Midway, Navassa (Navassa Island), Mariany Północne (Northern Mariana Islands), Palmyra (Palmyra Atoll), Portoryko (Puerto Rico), Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (U.S. Virgin Islands), Wake (Wake Island)

Przestrzeganie praw i swobód

Freedom in the World 2005

W raporcie "Freedom in the World 2005", ogłoszonym przez Freedom House, USA znalazły się w kategorii państw „Wolne” ze wskaźnikiem 1.0 w 7-stopniowej skali. Zobacz: [http://www.freedomhouse.org/research/freeworld/2005/essay2005.pdf Freedom in the World 2005 (s. 21)]. Raport "Freedom in the World" jest efektem monitorowania przez organizację Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii polit., wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od "1" (najlepszy) do "7" (najgorszy) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: "Wolne", "Częściowo wolne" i "Bez wolności" Raporty są opracowywane od 1972 r.

Wolność prasy i mediów


- w raporcie "Freedom of the Press 2004" (Freedom House) USA znalazły się w kategorii państw "Wolne" na 17 miejscu na 193 ze wskaźnikiem 13 w 100-stopniowej skali. Źródło: [http://www.freedomhouse.org/pfs2004/pfs2004.pdf "Freedom of the Press 2004" (od s. 18)]
- w rankingu "World Press Freedom Ranking 2004" organizacji Reporterzy bez granic, USA są na 23 miejscu na 167. [http://www.rsf.org/IMG/pdf/Eur_index_Eng_2004.pdf zobacz: raport 2004 (od s. 5)].

System karny

W niektórych stanach wykonywana jest kara śmierci. Według danych z czerwca 2003, amerykański system penitencjarny przetrzymuje 2 miliony 78 tysięcy 670 osób (ok. 1% dorosłej ludności kraju), co rocznie kosztuje 57 miliardów dolarów. Większość z nich to stosunkowo młodzi mężczyźni. W USA w dowolnej chwili około 20% mężczyzn - czarnych lub pochodzenia latynoskiego - przebywa w więzieniu. W miastach takich jak Waszyngton i Baltimore ponad połowa czarnych mężczyzn w wieku od 18 do 30 lat jest przetrzymywanych w więzieniach, na zwolnieniu warunkowym lub poddanych probacji. W USA przebywa w więzieniach od 6 do 10 razy więcej ludzi niż w innych krajach demokratycznych. Średnio na 100 000 mieszkańców wypada 715 więźniów,gdy tymczasem w Australii na 100 tysięcy ludności przypada 114 skazanych, 116 w Kanadzie, 95 we Francji i 96 w Niemczech. Dla porównania, w Polsce współczynnik ten wynosi 215 (83 tysiące osadzonych na 38,6 miliona mieszkańców w roku 2005).

Geografia


- Obszar:
  - całkowity: 9,6 mln km2
  - lądu: 9,2 mln km2
  - wodny: 470 tys. km2 Uwaga: dane dotyczą jedynie 50 stanów i okręgu stołecznego
- Porównanie: obszar ten odpowiada mniej więcej: 1/2 powierzchni Rosji, 3/10 powierzchni Afryki; 1/2 powierzchni Ameryki Południowej; jest nieco większy od Chin, około dwa i pół raza większy od Europy Zachodniej i prawie 31 razy większy od Polski.
- Granice lądowe:
  - długość całkowita: 12248 km
  - granica z Kanadą: 8893 km (w tym 2477 km z Alaską), z Meksykiem: 3326 km
  - Linia brzegowa: 19924 km Klimat: w większości umiarkowany, ale tropikalny na Hawajach i Florydzie, arktyczny na Alasce, półsuchy na Wielkich Wyżynach na północ od Mississippi oraz suchy na południowym zachodzie. Ukształtowanie powierzchni: równiny centralne, góry na zachodzie, wzgórza i niskie góry na wschodzie; krajobraz wulkaniczny na Hawajach.
- najniższy punkt: Death Valley (Dolina Śmierci) 86 m p.p.m.
- najwyższy punkt: (Alaska) Mount McKinley 6194 m n.p.m. Zasoby naturalne: węgiel, miedź, ołów, molibden, fosforany, uran, złoto, rtęć, nikiel, potas, srebro, wolfram, cynk, ropa naftowa, gaz ziemny, drewno Naturalne zagrożenia: tsunami, wulkany, trzęsienia ziemi, huragany wzdłuż wybrzeża Atlantyku i w Zatoce Meksykańskiej, tornada na obszarach centralnych i południowo-wschodnich, lawiny błotne i pożary w Kalifornii, powodzie.

Demografia

Ponad 295 mln ludności (275,6 mln w roku 2000). Ponad 1/3 przyrostu ludn. stanowi imigracja, gł. z Meksyku, wschodniej Azji i Europy. Ponad 77% ludn. mieszka w miastach, wśród których wyróżniają się wielkie aglomeracje miejskie (ludność w mln): Nowy Jork 21,1, Los Angeles - San Diego 16,4, Chicago 9,3, San Francisco-Oakland (Bay Area) 7,1, Waszyngton - Baltimore 7,0, Filadelfia 6,1, Boston 5,7, Detroit 5,3, Dallas - Fort Worth 4,4, Houston 4,2. W 61 obszarach metropolitalnych, liczących w kwietniu 2000 roku co najmniej milion mieszkańców, żyło 138,4 mln mieszkańców, czyli połowa ludności. Średnia gęstość zaludnienia 30,2 os./km²
- Grupy rasowe: ludność biała 77,1%, ludność czarna 12,9%, Azjaci 4,2%, Indianie i rodowici alaskańczycy 1,5%, Hawajczycy i wyspiarze Pacyfiku 0,3%, inni 4% (2000).
- Religie: protestancka 52%, rzymskokatolicka 24%, mormoni 2%, żydowska 1%, muzułmanie 1%, inne 10%, żadna 10% (2002).
- Piśmienność: 97% populacji w wieku powyżej 15 lat jest piśmienna.

Gospodarka

Największa i najsilniejsza technologicznie gospodarka świata. Rozwinięty przemysł samochodowy (wielkie koncerny, m.in.: General Motors, Ford Motor Company, Chrysler), petrochemiczny (Exxon Mobil), elektroniczny (IBM), energetyczny (General Electric), lotniczy i kosmiczny (Lockheed, Douglas Aircraft Company, Boeing, maszynowy, metalurgiczny, włókienniczy, chemiczny, farmaceutyczny, kosmetyczny, spożywczy (mięsny, młynarski, mleczarski, owocowo-warzywny), drzewny, celulozowo-papierniczy. Największy producent żywności na świecie. Użytki rolne stanowią 46% powierzchni. Uprawia się: kukurydzę, soję, jęczmień, sorgo, bawełnę, tytoń, drzewa owocowe, warzywa. Hodowla bydła, trzody chlewnej, drobiu.
- Produkt krajowy brutto:
  - 11,75 bln USD (2004, przy zachowaniu parytetu siły nabywczej, pzp)
  - PKB na 1 mieszkańca (2004, pzp): 40,100 USD
  - Realny wzrost PKB (2004): 4,4%
  - W strukturze PKB (2004) udział rolnictwa wynosi 0,9%, przemysłu 19,7%, usług 79,4%.
- Budżet:
  - dochody: 1,862 bln USD.
  - wydatki: 2,338 bln USD.
- Dług publiczny: 65% PKB (2004).
- Dług zagraniczny: 1,4 bln USD (2001).
- Rezerwy w złocie i walutach : 85,94 mld USD (2003).
- Struktura zatrudnienia (2004): usługi 76,6%, przemysł i transport 22,7%, rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo 0,7%.
- Handel zagraniczny:
  - Eksport: 795 mld USD. Eksportuje się głównie: dobra inwestycyjne, samochody, środki zaopatrzenia przemysłu, materiały surowe, dobra konsumpcyjne, produkty rolne, do: Kanady (23,4%), Meksyku (13,5%), Japonii (7,2%), Wielkiej Brytanii (4,7%).
  - Import: 1,476 bln USD. Importuje się ropę i produkty petrochemiczne, maszyny, samochody, dobra konsumpcyjne, materiały surowe, żywność i napoje, z: Kanady 17,4%, Chin 12,5%, Meksyku 10,7%, Japonii (9,3%), Niemiec (5,3%).
- Inflacja: 2,5% (2004).
- Bezrobocie: 5,5% (2004).
- Ludność poniżej granicy ubóstwa: 12%
- Statystyka wymiany handlowej [http://www.polishexchange.com/raportwaszyngtonski Raport Waszyngtonski]

Kultura

Rankingi międzynarodowe


- IMD International: [http://www01.imd.ch/wcy/ Światowy Rocznik Konkurencyjności 2005], ranking 60 gospodarek (państw i regionów)
- Światowe Forum Ekonomiczne: [http://www.weforum.org/site/homepublic.nsf/Content/Global+Competitiveness+Programme%5CGlobal+Competitiveness+Report Światowy Raport Konkurencyjności 2004-2005], ranking wzrostu konkurencyjności 104 państw
- A.T. Kearney i Foreign Policy Magazine: [http://www.atkearney.com/main.taf?p=5,4,1,116 Wskaźnik Globalizacji 2005], ranking 62 państw
- Program Rozwoju Narodów Zjednoczonych (UNDP): [http://hdr.undp.org/reports/global/2004/ Wskaźnik Rozwoju Społecznego 2004], ranking 177 państw
- Save the Children: [http://www.savethechildren.org/mothers/report_2004/images/pdf/SOWM_2004_final.pdf Sytuacja Matek Świata 2004], ranking 119 państw
- Heritage Foundation/The Wall Street Journal: [http://www.heritage.org/research/features/index/ Wskaźnik Wolności Gospodarczej 2005], ranking 155 państw
- The Economist: [http://www.economist.com/theworldin/international/displayStory.cfm?story_id=3372495&d=2005 Quality of Life Index 2005], ranking 111 państw
- Transparency International: [http://www.transparency.org/pressreleases_archive/2004/2004.10.20.cpi.en.html Wskaźnik Percepcji Korupcji 2004], ranking 146 państw
- Reporterzy bez granic: [http://www.rsf.fr/article.php3?id_article=11715 Wskaźnik Wolności Prasy 2004], ranking 167 państw.

Zobacz też


- Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki
- hymn państwowy
- godło Stanów Zjednoczonych, flaga Stanów Zjednoczonych
- abolicjonizm
- literatura amerykańska
- aktorki amerykańskie
- obszary metropolitalne w USA
- Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych

Rząd USA


- [http://www.firstgov.gov Strony rządowe] - oficjalny portal rządu USA
- [http://www.whitehouse.gov Biały Dom] - oficjalna strona Prezydenta USA
- [http://www.state.gov/ Departament Stanu USA] - oficjalna strona amerykanskiego MSZ
- [http://www.senate.gov Senat] - oficjalna strona Senatu USA
- [http://www.house.gov Izba] - oficjalna strona Izby Reprezentatów USA
- [http://www.supremecourtus.gov Sąd Najwyższy] - oficjalna strona Sądu Najwyższego USA
- [http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/factover/homepage.htm Portret USA] - publikacja Agencji Informacyjnej USA, wrzesień 1997.
- [http://www.census.gov/hhes/www/ US Census Bureau] - statystyka domowa i ekonomiczna.
- [http://nationalatlas.gov/ Atlas] Atlas Narodowy USA.
- [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/us.html CIA World Factbook, dane o USA]
- [http://poland.usembassy.gov/poland-pl/ Ambasada USA w Polsce]

Inne


- [http://www.mediatico.com/en Gazety USA według stanów]
- [http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm Narodowe motto: historia i konstytucyjność]
- [http://www.nationalcenter.org/HistoricalDocuments.html Historia] Dokumenty historyczne
- [http://www.travel-directory.org/Destinations/North_America/United_States/index.html Informacje o USA, wg stanów]
- [http://www.teacheroz.com/states.htm Linki do informacji o każdym ze stanów]
- [http://www.adbusters.org/jams/history/timeline.swf Archiwum 163 interwencji USA]
- [http://www.moneyfactory.com/section.cfm/4 Banknoty USA]

Linki zewnętrzne


  - Statystyka wymiany handlowej [http://www.polishexchange.com/raportwaszyngtonski Raport Waszyngtonski] [http://www.swulinski.com/podroze/UnitedStates.html Fotografia podróżnicza - Stany Zjednoczone] - galerie zdjęć i informacje dotyczace wielu miejsc w USA Kategoria:NATO zh-min-nan:Bí-kok ko:미국 ms:Amerika Syarikat ja:アメリカ合衆国 simple:United States th:สหรัฐอเมริกา

Sobór Wszechsłowiański

Sobór Wszechsłowiański - międzynarodowa organizacja powstała w roku 1993 w St. Petersburgu. Ma na celu promowanie kultury i tradycji słowiańskiej, jest też zdecydowanie antyglobalistyczna. Wśród założycieli SW byli między innymi - prof. Kałasznikow, gen. Karabacz, prof. Karpiński. Kategoria:Organizacje

Antysemityzm

Antysemityzm – uprzedzenie, postawa wrogości w stosunku do Żydów oraz osób pochodzenia żydowskiego. Jako pierwszy tej nazwy użył niemiecki dziennikarz Wilhelm Marr w 1879 r.

Przyczyny

Antysemityzm może być motywowany przesłankami religijnymi (antyjudaizm) lub etnicznymi. Choć w przypadku narodu żydowskiego obie często pokrywały się ze sobą wobec istnienia narodowej religii żydowskiej. Stanowi to jednak spore uproszczenie kwestii antysemityzmu gdyż obecnie Żydzi stanowią zaledwie około 6% ludności ludów semickich. 1879

Historia

Zjawisko Antysemityzmu jest spotykane wszędzie gdzie pojawiają się większe grupy Żydów przynajmniej od czasów niewoli babilońskiej , czego pierwsze świadectwa mamy w Biblii ( księga daniela) głównym pretekstem do prześladowańa Żydów było nieuczestniczenie przez nich w kultach oficjalnych, tak było w Babilonii a następnie w Syrii i innych państwach hellenistycznych i wreszcie w Cesarstwie Rzymskim . W Aleksandrii a później w Rzymie wraz z lepszym poznaniem religii i kultury żydowskiej dochodzą dadatkowe powody niechęci, przede wszystkim wywyższanie się nad inne narody, ale także szerzenie korupcji czy uchylanie się od płacenia podatków. W miastach z dużymi skupiskami Żydów dochodzi do antyżydowskich zamieszek ( Aleksandria 36r.) a w edyktach cesarskich Żydzi są określani mianem "choroby wszechświatowej" ( Klaudiusz ) . Wydaje śię że z antysemityzmem nalezy też łączyć pierwsze prześladowania chrześcijan którzy byli postrzegani jako sekta Żydowska. W chrześcijańskiej Europie podstawą zachowań antysemickich początkowo było postrzeganie Żydów jako morderców Jezusa Chrystusa. Z czasem antysemityzm obrósł wieloma legendami jak oskarżenia o dokonywanie mordów religijnych (zwłaszcza na niemowlętach chrześcijańskich), profanacje hostii i inne. Członkom gmin żydowskich narzucano noszenie specjalnych oznak na strojach, mieszkanie w odseparowanych dzielnicach miast – w gettach (od Soboru Laterańskiego w 1179 r.), płacenie wyższych podatków (papież Innocenty III). Zakazywano im także kupowania ziemi i osiedlania się na stałe. W wyniku tych zakazów z czasem obok czynnika religijnego pojawił się także ekonomiczny, jako że społeczność żydowska mogła się zajmować niemal wyłącznie handlem i lichwą, w tej drugiej dziedzinie osiągając pozycję dominujacą z racji obowiązującego chrześcijan w średniowieczu ze względów religijnych, zakazu lichwy, co ukształtowało obraz żydów jako "chciwych bankierów".

Antysemityzm a nacjonalizm

W XIX w. wraz z rodzeniem się nacjonalizmów i państw narodowych oraz sekularyzacją życia publicznego pojawił się etniczny wymiar antysemityzmu, a wraz z nim nowe oskarżenia o dążenie do przejęcia władzy nad światem. W 1905 carska ochrana spreparowała broszurę Protokoły Mędrców Syjonu, która stała się fundamentem fobicznej odmiany antysemityzmu.

Antysemityzm w III Rzeszy

Antysemityzm osiągnął swoje apogeum w latach 30., w niemieckiej III Rzeszy, gdzie był jądrem oficjalnej ideologii państwowej. Wprowadzono tam stopniowo serię ustaw (zob. ustawy norymberskie) ograniczających udział Żydów niemieckich w życiu gospodarczym i politycznym. Po 1939 rozpoczęto działania w celu wymordowania wszystkich Żydów w Niemczech i na terytoriach Europy kontrolowanych przez III Rzeszę. W 1942 na konferencji w Wannsee zapadła decyzja o "ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej". Masowy mord około 6 milionów Żydów europejskich znany jest w historii jako Holokaust.

Antysemityzm po II wojnie światowej

Po ujawnieniu zbrodni hitlerowców na Żydach modny przed wojną w wielu kręgach otwarty antysemityzm przestał być społecznie akceptowany w krajach zachodnich. Antysemityzm stracił też na popularności w innych częściach świata, choć nie zanikł całkowicie. Na przykład w Polsce w 1968 rząd komunistyczny, z poparciem przynajmniej pewnej części społeczeństwa, przeprowadził ekspulsję polskich Żydów, co wiązało się z wojną arabsko-izraelską (państwa Układu Warszawskiego były wówczas sojusznikami państw arabskich).

Konflikt izraelsko-palestyński

Nowym źródłem antysemityzmu po 1945 stały się reakcje na konflikt izraelsko-palestyński i wydarzenia takie jak Masakra w Deir Jassin. Antysemityzm jest otwarcie popierany w wielu krajach arabskich i muzułmańskich. Nawet Protokoły Mędrców Syjonu, klasyczna antysemicka fałszywka, zyskały ogromną popularność w wielu krajach na Bliskim Wschodzie, gdzie zrobiono na ich podstawie popularny serial telewizyjny. Wiele terrorystycznych organizacji muzułmańskich otwarcie nawołuje do mordowania Żydów.

Sytuacja prawna w Polsce

Zobacz też


- dyskryminacja, getto, holocaust, ksenofobia, Mały Dziennik, neonazizm, noc kryształowa, pogrom, Radio Maryja, rasizm, Rycerz Niepokalanej, sprawa Dre